2018 - Diabetes, suikerziekte, ouderdomssuiker. Allemaal benamingen voor onder andere diabetes mellitus type 2.
In 2014 is er bij ongeveer 1,1 miljoen mensen in Nederland diabetes vastgesteld door de huisarts. Daarvan heeft 90% diabetes type 2.
Het totale aantal diabetespatiënten ligt nog hoger, want een kwart van de mensen weet niet dat ze diabetes hebben.
Maar kan je diabetes genezen door middel van het aanpassen van je leefstijl. Kan je jezelf beter maken met voeding?
Resultaat halen met jouw voedingsplan >
Diabetes, wat is dat nu precies?
Er zijn twee soorten diabetes, type 1 en type 2.
Bij allebei de types is er sprake van een stoornis in de stofwisseling. Deze stoornis wordt veroorzaakt door een tekort of gebrek aan insuline. Insuline is nodig om de glucose uit je voedsel af te breken.
Wanneer de glucose niet wordt afgebroken, kan dat lichamelijke klachten opleveren. Om te onderzoeken of je diabetes hebt, kan je als eerst het beste naar de huisarts gaan.
Wel zijn er een paar symptomen waardoor je diabetes al kan herkennen, namelijk:
- Vaak dorst hebben
- Veel moeten plassen
- Droge mond
- Moeheid
- Slechte wondgenezing
Diabetes gaat verder dan deze symptomen. Omdat de glucose niet uit je bloedvaten wordt verwijderd, kan dat schade geven aan je bloedvaten. Mensen met diabetes hebben daarom een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Gelukkig kan medicatie veel schade voorkomen. Maar naast medicatie kan het aanpassen van de leefstijl al een groot verschil maken.
Verschil tussen diabetes type 1 en type 2
Je lichaam heeft een immuunsysteem. Het immuunsysteem ruimt normaal gesproken de ziekteverwekkers op.
Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte. Dat wil zeggen lichaamseigen cellen/stoffen door je immuunsysteem als lichaamsvreemd worden gezien. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Bij diabetes type 1 worden de bètacellen in de alvleesklier aangevallen. Daardoor kan het lichaam geen insuline meer aanmaken. Diabetes type 1 komt vaak voor bij jonge mensen en is vaak ook erfelijk. Deze groep vaak geen overgewicht. Diabetes type 1 is niet te genezen. Mensen met diabetes type 1 moeten hun hele leven aanpassingen doen in hun voeding. Ook gebruiken zij altijd medicatie.
Het ontstaan van diabetes type 2 ligt anders. 80% van alle patiënten met diabetes type 2 is obees. De zwaarlijvigheid heeft gevolgen op de stofwisseling. Door het overmatige gebruik van suikerrijke, vette en vezelarme producten kan diabetes type 2 ontstaan.
Bij type 2 wordt er nog wel insuline aangemaakt, alleen in mindere mate. Ook wordt het lichaam vaak minder gevoelig voor insuline. Dit komt vaak door de leefstijl van de patiënt. Diabetes gaat vaak gepaard met overgewicht. Door het gebruik van suikerrijke producten neemt het gewicht toe. Wel is het zo dat in een vroeg stadium diabetes type 2 genezen kan worden. In een later stadium kan de combinatie van medicatie en aanpassen van de leefstijl de diabetes verminderen, maar niet altijd laten verdwijnen.
Type 1:
- 10% van alle diabetespatiënten heeft type 1
- Kan erfelijk zijn
- Ontstaat in de jeugd
- Cellen maken geen insuline aan; het afweersysteem vernielt de aangemaakte insuline
Type 2:
- 90% van alle diabetespatiënten heeft type 2
- Niet erfelijk (komt wel vaker voor bij Indische/Surinaamse/Turkse/Marokkaanse bevolking)
- Ontstaat vaak op latere leeftijd
- Cellen maken nog een beetje insuline aan
- Cellen reageren slecht op de insuline
De rol van insuline bij diabetes
Bij diabetes draait alles om de insuline.
Insuline wordt aangemaakt in de bètacellen, je vindt deze cellen in de de alvleesklier. Je lichaam krijgt via voeding glucose(=suiker) binnen. Glucose geeft energie aan je lichaam, dus je hebt het nodig. Glucose komt ook terecht in je bloed, dat is normaal.
De hoeveelheid glucose in je bloed heet dan ook je bloedsuikerspiegel. Insuline is het hormoon dat ervoor zorgt dat de glucose weer uit het bloed wordt gehaald. Je kan wel zeggen dat insuline je bloedsuikerspiegel verlaagt. Insuline werkt in feite als een sleutel. Insuline opent de deur van de lichaamscellen, zodat de bloedsuiker uit je bloed verdwijnt. Wanneer de sleutel (de insuline) ontbreekt kan de glucose geen kant op en tast het de bloedvaten aan.
Wanneer er dus geen of te weinig insuline wordt aangemaakt in de alvleesklier, dan kan de glucose in je bloed geen kant op. Het is voor het lichaam dan ook niet goed wanneer het suiker blijft hangen in de bloedbaan. De alvleesklier gaat dan nog meer insuline aanmaken om de glucose weg te krijgen. De alvleesklier raakt uitgeput. Want op een moment is de alvleesklier er klaar mee en gaat hij minder insuline aanmaken. De glucose blijft in het bloed en richt schade aan aan de bloedvaten. Door het gebruik van medicatie en aanpassing van de leefstijl kan de schade beperkt worden. Vooral bij diabetes type 2 kan het aanpassen van de leefstijl verschil maken. De medicatie is wordt dan vaak aanzienlijk verminderd.
Resultaat halen met jouw voedingsplan >
Hyper en hypo bij diabetes
Hyper en hypo zijn termen die veel terugkomen in de wereld van diabetes. Hypoglykemie (hypo) is een te lage bloedsuikerspiegel. Hyperglykemie (hyper) is een te hoog bloedsuikerspiegel.
Een hypo herken je aan een rillerig gevoel, zweten, duizeligheid, vermoeidheid en concentratieverlies. Dit ontstaat door een tekort aan glucose in je bloed. Dit tekort moet snel aangevuld worden. Bijvoorbeeld door suikerwater of dextro tabletten. Een hyper herken je aan veel dorst hebben, veel plassen, misselijkheid en vermoeidheid. Dit ontstaat door een overschot aan glucose in je bloed. Om het overschot aan glucose kwijt te raken, kun je bewegen (je spieren verbruiken dan de glucose in je bloed, veel water drinken (niks zoets) en eventueel insuline spuiten.
Leefstijl bij diabetes type 2
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het aanpassen van de complete leefstijl het meest effectieve is bij de behandeling van diabetes type 2. Vaak is het een combinatie van onder andere:
- Minderen van gezoete dranken
- Minderen van producten met veel verzadigd vet en transvet
- Meer omega-3 rijke producten zoals vette vis
- Meer beweging
- Matigen in het gebruik van alcohol (ook in verband met het ontstaan van een hypo)
- Zelfmanagement
Het laatste punt, zelfmanagement, is een hele lastige maar misschien wel een van de belangrijkste. In feite is het leren om zelfstandig om te kunnen gaan met diabetes. Weten wat van positieve invloed is op je diabetes. Je wordt eigenlijk je eigen expert.
Maar waar moet je nu op letten? Een paar voorbeelden:
Koolhydraten
Daar moet een diabeet vooral op letten. Uit de koolhydraten komt tenslotte de glucose. Maar producten zoals frisdrank, koek, snoep, witte pasta en cornflakes bevatten een enorme shot aan glucose. Deze producten zorgen voor een snelle piek in de bloedsuikerspiegel. Helemaal geen koolhydraten eten is ook geen goed plan, want je hebt ze nodig voor energie. Kies daarom voor groente, fruit, volkoren graanproducten en peulvruchten.
Vetten
Vetten zijn niet altijd slecht. Zeker het gebruik van onverzadigde vetten zijn goed voor het hart- en de bloedvaten. Voor een diabeet is het belangrijk om ook goed te zorgen voor zijn hart- en bloedvaten. Ook zijn omega-3 vetzuren de goede vetten voor een diabeet. Je kan de onverzadigde vetten vinden in noten en olijfolie. De omega-3 vetzuren zitten vooral in vette vis zoals zalm, tonijn en haring.
Beweging
Beweging zorgt ervoor dat de glucose makkelijker wordt opgenomen uit het bloed zonder dat daar extra insuline. Daarom is beweging belangrijk om diabetes type 2 terug te drinken. Daarnaast zorgt beweging voor meer elasticiteit van de bloedvaten. Dit verlaagt het risico op hart- en vaatziekten. Patiënten hebben tenslotte een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Afvallen
Afvallen is een belangrijke factor. 80% van alle diabeten is ook obees. Mensen met overgewicht hebben een verhoogd risico op diabetes. Wanneer je een gezond gewicht hebt verlaag je meteen ook je risico op het krijgen van hart- en vaatziekten.
Zelfmanagement
Zelfmanagement is een van de belangrijkste. In het begin is het een enorme zoektocht naar de juiste voedingsmiddelen. Maar door de discipline ontwikkel je een vermogen om jezelf te redden. Uiteindelijk wordt je een expert over je eigen lichaam.
Samenvatting blog
1,1 miljoen mensen in Nederland hebben de ziekte diabetes. Hieronder vallen beide types diabetes, type 1 en type 2.
De glucose die je via voeding binnenkrijgt, wordt normaal opgeruimd door insuline. Maar bij diabetes is dat niet het geval. Er is geen of een beperkte hoeveelheid insuline beschikbaar. Daardoor stijgt ongewenst de hoeveelheid glucose in het bloed. Dit geeft vervelende symptomen zoals veel plassen, vermoeidheid en dorst.
De glucose kan de bloedvaten aantasten. Daarom hebben mensen met diabetes een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Diabetes type 1 is niet te genezen, maar type 2 is te verminderen en in een vroeg stadium zelfs te genezen. Naast de medicatie is een aanpak van de leefstijl essentieel. Hieronder valt het aanpassen van je voeding, meer bewegen en zelfmanagement.
Conclusie
Het is een lastige ziekte die veel kennis vraagt, ook van de patiënt. Want uiteindelijk moet je zelf de expert worden over je lichaam. Ieder lichaam is namelijk anders.
Maar nu dé vraag: Maak je jezelf beter door voeding? Het antwoord is: Ja! Voeding speelt een enorme grote rol binnen diabetes en is een van de eerste punten die je makkelijk kan aanpakken.
Uiteindelijk is het een totaalplaatje. Het is het aanmeten van een nieuwe leefstijl. Stap voor stap is het zeker mogelijk. Hulp nodig bij de eerste stap? De diëtist is de aangewezen persoon om je hierbij te helpen.
Resultaat halen met jouw voedingsplan >
Geschreven door: Laura Fronik (sportdiëtist)