Etiketten zijn bedoeld om de consument te informeren. Zo kan je bijvoorbeeld op het etiket zien wat er in het product zit en dit vervolgens weer vergelijken met eenzelfde soort product.
De regels die aangeven wat er op een etiket moet staan, zijn vastgesteld in de warenwet Informatie Levensmiddelen (WIL) en in de Europese wet Voedselinformatie. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit houdt hier toezicht op. (1)
Toch is het niet voor iedereen makkelijk om een verpakking en dan vooral het etiket en de claims te begrijpen. Wat zijn transvetten of E-nummers? Hoeveel zout is normaal? Waar moet ik opletten? Waar staat light nou precies voor? En het moet natuurlijk ook allemaal een beetje snel gaan, want zoveel tijd is er vaak niet om boodschappen te doen. Na het lezen van deze blog kan je door te letten op de juiste dingen en de opgedane kennis, snel en op de juiste manier een product beoordelen.
Wat staat er op het etiket?
Laten we is inzoomen op het etiket. Als eerst is het belangrijk om te weten, wat je allemaal te weten kan komen door het etiket te lezen. Je kan met het etiket: twee producten vergelijken, erachter komen wat in het product zit, hoe het product gemaakt is, waar je het product moet bewaren, of het product duurzaam is en de allergie-informatie. (2)
Laten we eens kijken naar deze pindakaas etiketten, links de normale variant en rechts de blauwe light variant.
Als consument vraag ik mij vaak dezelfde dingen af bij verschillende producten. Ook als ik kijk naar deze etikettering van de pindakaas, schieten een paar vragen door mijn hoofd. De meest voorkomende consumenten vragen staan hieronder beantwoordt.
- Wat zijn al die soorten vetten?
Er bestaan twee verschillende soorten vetten, die naar structuur zijn ingedeeld. De verzadigde en onverzadigde vetten. De verzadigde vetten verhogen de kans op hart- en vaatziekte en de onverzadigde vetten, verlagen deze kans. Onverzadigde vetten worden dus gezien als de goede vetten, onthouden dus: O=OKE. Probeer producten te kopen met zo min mogelijk verzadigde vetten. Vermijd ook de transvetten, deze vetten zijn nog schadelijker dan de verzadigde vetten. (3) (9)
- Suikers, hoe zit dat?
Koolhydraten zijn aan elkaar gekoppelde suikers. Vandaar dat op het etiket staat ‘Koolhydraten, waarvan suikers’. Waar je nog meer op moet letten is als er staat ‘geen toegevoegde suikers’, de consument denk vaak dat het product dan geen suiker bevat. Dit is niet het geval, vaak zitten er suikers van nature in. Het lichaam ziet geen verschil tussen toegevoegde of natuurlijke suikers. Ook opvallend is dat er veel verschillende soorten benamingen voor suikers zijn, waarvan de consument het bestaan niet weet. Laat je dus niet foppen! (5) https://www.consumentenbond.nl/gezond-eten/hoe-lees-je-een-etiket
- Is natrium hetzelfde als zout?
Zout bestaat uit, natrium en chloride. In de verhouding 0,4/0,6 staat gelijk aan 1 gram zout. Je mag maximaal 6 gram zout en 2,4 gram natrium per dag tot je nemen. De hoeveelheid natrium, moet dus vermenigvuldigd worden met 2,5 wil je de hoeveelheid zout weten. (8)
- Hoe zit het met de claim light?
Op een product mag de voedingsclaim light staan, als dit product 30% minder suiker, vet of calorieën bevat. Dit is voor de consument best verwarrend en vaak wordt de hoeveelheid minder suiker, weer opgevuld met meer vetten. Let daar dus goed op. Een voedingsclaim beweert iets positiefs, het is handig de veelvoorkomende te kennen.
Vetarm: het vetgehalte van het product is maximaal 3 gram/100 gram of 1,5 gram/100 milliliter. Met uitzondering van halfvolle melk: 1,8 gram/100 milliliter.
Vetvrij: het vetgehalte van het product is maximaal 0,5 gram/100 gram of 0,5 gram/100 milliliter.
Verlaagde energetische waarde: het product bevat 30% minder energie (kcal/kJ). Suikerarm: het suikergehalte van het product is maximaal 5 gram/100 gram of 2,5 gram/100 milliliter.
Suikervrij: het suikergehalte van het product is maximaal 0,5 gram/100 gram of 0,5 gram/100 milliliter.
Er bestaan nog meer voedingsclaims, deze kan je terugvinden op de site van het voedingscentrum.(7)
Staat vaak op verpakkingen, niet op bovenstaande verpakking van pindakaas.
- Ten minste houdbaar tot, wat betekent dit?
Als het product ongeopend blijft, kan het product bewaard worden tot de houdbaarheidsdatum die staat op de verpakking. Op de verpakking kunnen twee termen staan, namelijk: te gebruiken tot (TGT) of ten minste houdbaar tot (THT). TGT staat op zeer bederfelijke voedingsmiddelen en geeft aan tot welke datum het voedsel veilig gebruikt kan worden. THT staar vooral op bewerkte gekoelde, geblikte, ingevroren en gedroogde producten. Het geeft aan tot welke datum het voedingsmiddel nog de juiste kwaliteit heeft, maar ook na deze datum kan het nog worden geconsumeerd, mits de verpakking er goed uitziet en het eten er goed uitziet, ruikt en smaakt. (4)
- E-nummers
De beruchte E-nummers, ze staan vaak op verpakkingen en er wordt veel over gespeculeerd. E-nummers zijn additieven die worden toegevoegd aan voedingsmiddelen om een eigenschap te verbeteren, zoals kleur, geur of houdbaarheid. Ze zijn niet schadelijk voor de gezondheid, al denken veel mensen hier anders over. (10)
Conclusie
Het is lastig om alle ingrediënten, stoffen, claims en verpakkingen van de producten aan te leren. Wel vallen alle etiketten op dezelfde wijze af te lezen. Als je eenmaal de veel voorkomende voedingsstoffen en claims kent, moet dit aflezen op een juiste en snelle manier gaan. Hierdoor kan je het product beoordelen en vergelijken. Met bovenstaande vragen zijn hopelijk de meest voorkomende vraagstukken van het lezen van de verpakkingen opgelost. Hieronder een stappenlijst die je kan aanhouden bij het lezen van het etiket.
Begin met het lezen van de ingrediëntenlijst, het product dat vooraan staat geeft aan dat hiervan het meeste in het product zit.
Kijk altijd naar de voedingswaarde per 100 gram en vergelijk dit met eenzelfde soort product. Let op de claims en keurmerken. Zoek als je het niet weet op bij de website van het voedingscentrum. De producent is gericht op de verkoop en probeert de consument te verlijden. (6)
Geschreven door: Teuntje Horn - Diëtist i.o.